Epilepsie
Epilepsie wordt veroorzaakt door een stoornis in de hersenfunctie. Het manifesteert zich in aanvallen (epileptische insulten), waarbij een soort kortsluiting in de hersenen ontstaat. Meestal is het bewustzijn verlaagd of raakt de patiënt helemaal buiten bewustzijn. Bij de ‘symptomatische vorm’ van epilepsie is een oorzaak aan te wijzen zoals ontstekingen, vaataandoeningen, gezwellen, vergiftigingen of stofwisselingsaandoeningen. Vaak is echter niet bekend wat de oorzaak is, dit is de ‘idiopathische vorm’.
Epilepsie wordt soms ook wel ‘vallende ziekte’ genoemd, maar dit is eigenlijk geen juiste benaming, omdat de patiënt bij een aanval niet hoeft te vallen.
Er zijn twee hoofdvormen van aanvallen: gegeneraliseerde aanvallen en partiële aanvallen.
Epilepsie met gegeneraliseerde aanvallen komt het meest voor. Er ontstaat een sterke elektrische ontlading langs het oppervlak van beide hersenhelften. De patiënt is volledig buiten bewustzijn. Bekende subvormen van de gegenerlaliseerde aanval zijn de grand mal (of tonisch-klonische aanval) en de petit mal (absence).
Een petit mal of absence is een kleine aanval van bewustzijnsverlaging of bewusteloosheid. Dit duurt een paar seconden. De absence kan samengaan met onwillekeurige handelingen, zoals herhaaldelijk slikken of ergens overheen wrijven.
Een grand mal of ‘grote aanval’ is een toeval die meestal door voortekenen wordt voorafgegaan. Voortekenen zijn spiertrekkingen, hikken, hartkloppingen, bewustzijnsverlagingen, emoties (angst, geremdheid, vreugde), zintuiglijke sensaties (van smaak, reuk, gehoor of gezicht) of een onprettig gevoel in buik of hoofd. Hierbij verkrampen de spieren eerst (tonische fase) toestand). Daarna volgt de clonische fase, waarin de spieren afwisselend samentrekken en ontspannen. Dit uit zich in het schokken en trekken met de ledematen. De patiënt kan zich dit nadien niet herinneren als hij weer bij bewustzijn komt. Hij valt dan vaak in slaap.
Een partiële aanval ontstaat steeds vanuit dezelfde plek in de hersenen en blijft beperkt tot een kleiner deel van de hersenen. Meestal ontstaan de aanvallen in de slaapkwab (de temporaalkwab). De oorzaak kan bijvoorbeeld een hersenbeschadiging op die plek zijn. Welke symptomen iemand heeft hangt af van welk hersendeel getroffen is.
Symptomen
- grand mal: toeval kan beginnen met een schreeuw; verlies van bewustzijn; schuimbekken; verlies van controle over sluitspieren; samentrekking van alle spieren van het lichaam; de toeval kan eindigen met een diepe slaap.
- petit mal (met name bij kinderen): tijdelijk bewustzijnsverlies; mogelijk schokkende samentrekkingen van gezichts- en vingerspieren.
- eenvoudige partiële toeval: visuele, geur- of smaakhallucinaties; trekkende bewegingen.
- complexe partiële toeval: als bij eenvoudige, maar met een gevoel van angst of woede en een periode van afwezigheid; de patiënt kan zich bewegen als een robot en kan bij bemoeienis gewelddadig worden.
Waarschuwing: Probeer nooit de mond te openen of iets tussen de tanden te wringen van een persoon met een epileptische aanval. Door te forceren heb je kans dat je het gebit beschadigt en dat is erger dan een eventuele beet op de tong. Zorg dat de patiënt geen gevaar loopt, zich niet kan bezeren wacht tot de toeval voorbij is. Over het algemeen is het niet nodig om de patiënt naar het ziekenhuis te brengen, behalve als hij zich verwond heeft. Een heel enkele keer blijft een patiënt hangen in de aanval en komt hij niet vanzelf bij. Dit heet een status epilepticus. In zo’n geval is medische hulp met spoed geboden.
Sommige vormen van epilepsie zijn erfelijk. Andere zijn het gevolg van verschillende soorten hersenbeschadiging. Daarbij horen het zuurstoftekort tijdens de bevalling, hersenletsel, stofwisselingsstoornissen, chronisch alcoholmisbruik en gezwellen in de hersenen.
Bron: gezondheidsplein · Uitgebreide informatie: Nationaal Epilepsie Fonds